Bogactwo samorządów. Ranking dochodów JST

Od kilku lat miesięcznik „Wspólnota” publikuje raport „Bogactwo samorządów. Ranking dochodów JST”. Jak w latach ubiegłych autorem opracowania jest profesor Paweł Swianiewicz, który w tym roku do współpracy przy redagowaniu raportu zaprosił dr Julitę Łukomską.

Wyniki rankingu w odniesieniu do pierwszych miejsce w danych kategoriach nie przynoszą dużych zmian. Od lat swoje zestawienia wygrywają Warszawa, Sopot, Polkowice, Kleszczów. Niektóre gminy zajmują podobne miejsca w zestawieniu przez kilka lat, inne w ciągu ostatnich kilu lat zanotowały duże zmiany swojego miejsca w rankingu. Wśród województw po siedmiu latach przerwy na pierwsze miejsce powróciło Mazowsze, w poprzednich latach zajmujące niższą lokatę z uwagi na wpłacane do budżetu centralnego janosikowe. Pozycja Małopolska w rankingu zamożności województw per capita pozostaje stała od kilku lat głównie z uwagi na fakt, iż jest ona czwartym najludniejszym polskim województwem, co w znacznej mierze przekłada się na miejsce regionu w zestawieniu. Wśród powiatów od kilku lat na pierwszych dwóch pozycjach zmieniają się człuchowski (woj. pomorskie) i przysuski (mazowieckie).

W roku 2015, w porównaniu do roku 2014, dochody samorządowe wzrosły o około 2,5%. Wzrost ten był wolniejszy od zmiany PKB, jednak zestawiając go z inflacją (-0,9%) można stwierdzić, że był na całkiem dobrym poziomie. Najszybciej rosły dochody związków komunalnych (o ponad 15%). W 2015 roku o 4% wzrosły dochody gmin oraz o prawie 3,5% miast na prawach powiatu. O niecałe 0,5% obniżyły się za to dochody powiatów, a o prawie 4% zmniejszyły się dochody województw. Pewny niepokój samorządowców, oprócz pojawiających się nowych zadań do realizacji, ale również i do sfinansowania, budzą zapowiadane zmiany w prawie podatkowym. W chwili obecnej nie wiadomo jeszcze, jaki kształt one przyjmą, ale prawie każda z zapowiadanych zmian będzie miała wpływ na finanse samorządów. W nieunikniony sposób zmniejszy udziały samorządowe w PIT, skądinąd słuszne zwiększenie kwoty wolnej od podatku PIT. Również wprowadzony podatek od niektórych instytucji finansowych oraz podatek od sprzedaży detalicznej odbiją się na wpływach z CIT, co przede wszystkim wpłynie na dochody jednostek samorządowych szczebla wojewódzkiego. Zmiany w systemie podatkowym są dla samorządów o tyle istotne, gdyż mogą mieć duży wpływ na lokalne i regionalne budżety.

W roku 2014 nastąpił wzrost wydatków majątkowych i z uwagi na napływ środków z kolejnej perspektywy finansowej Unii Europejskiej prognozowano dalszy wzrost tych wydatków w kolejnym roku. Jednakże rok 2015 przyniósł znaczące zmniejszenie się inwestycji samorządowych. Największy spadek został odnotowany w miastach na prawach powiatu (ponad 10%). Inwestycje rosły tylko w samorządach wojewódzkich (wzrost na poziomie poniżej 1%). Wraz z kilkoma największymi ośrodkami miejskimi województwa są od lat motorami samorządowych inwestycji.

Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego przygotowało  streszczenie prezentujące małopolskie jst na tle pozostałych w Polsce – streszczenie

Całość raportu dostępna jest pod adresem: http://www.wspolnota.org.pl/rankingi/