Cykliczny raport „Kobiety na Politechnikach”, opracowywany przez ekspertów z Ośrodka Przetwarzania Informacji oraz Fundacji Edukacyjnej Perspektywy doczekał się kolejnej edycji w 2021 roku.

Badanie jest analizą sytuacji kobiet na poszczególnych szczeblach kariery akademickiej w tzw. obszarze STEM (tj. Science, Technology, Engineering, Mathematics). W raporcie można znaleźć dane o studentach i doktorantach z roku akademickiego 2019/2020 oraz o absolwentach kończących studia w tym roku akademickim, z naciskiem na procentowy udział kobiet. Na podstawie tego raportu powstało opracowanie prezentujące aktywność Małopolanek na regionalnych uczelniach wyższych o charakterze technicznym oraz identyfikujące pozycję małopolskich uczelni i instytucji naukowych względem jednostek z pozostałych części kraju.

Wszystkie dane zawarte w raporcie „Kobiety na Politechnikach” pochodzą z systemu informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on, administrowanego przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. System ten stworzony został w celu gromadzenia informacji o sektorze szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce.

Zapraszamy do zapoznania się z opracowaniem.

Pełna treść raportu dostępna jest pod linkiem.

 

 

Niemal 40 mld zł wyniosła wartość projektów realizowanych w Małopolsce ze wsparciem funduszy europejskich w latach 2014-2020. To średnio 11 715 zł przypadających na każdego Małopolanina. Kolejne wydanie cyklicznego raportu MORR Fundusze europejskie w Małopolsce stanowi ciekawe podsumowanie kończącej się perspektywy finansowej. Przygotowane przez analityków MORR kompleksowe zestawienia i pogłębione analizy, pozwalają prześledzić realizację programów unijnych w regionie pod względem m.in. liczby i wartości zawieranych umów, aktywności beneficjentów oraz terytorialnego rozmieszczenia realizowanych projektów.

_________________________________

Mniej naborów, więcej wniosków

W obecnej perspektywie finansowej na całkowitą liczbę naborów 1672 ogłoszono w ramach programów krajowych, natomiast 5892 w ramach programów regionalnych, z czego 433 stanowiły nabory ogłoszone do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego (RPO WM). W samym 2020 r. zorganizowano z kolei 205 naborów do programów ogólnopolskich i 677 do regionalnych programów operacyjnych, w tym tylko 30 naborów do RPO WM. Najwięcej naborów w RPO WM– ponad 36% ze wszystkich – przeprowadzono dla osi priorytetowej Regionalna polityka energetyczna, aczkolwiek największym zainteresowaniem cieszyła się oś priorytetowa Rynek pracy – 1509 złożonych wniosków i Gospodarka wiedzy – 1250 złożonych wniosków w całym okresie programowania.

W porównaniu z malejącą liczbą ogłaszanych naborów zainteresowanie potencjalnych beneficjentów pozyskaniem środków z puli funduszy UE okazało się w minionym roku wyjątkowo duże. Łącznie. o środki unijne aplikowało w tym okresie 25% ze wszystkich potencjalnych beneficjentów z okresu 6 lat wdrażania perspektywy. Trudno tego faktu nie łączyć z pandemią, wprowadzanymi obostrzeniami i generalnym zmniejszeniem popytu na wyroby i usługi. W takiej sytuacji dodatkowe środki mogły być receptą na rozwój, przebranżowienie, pozyskanie nowych rynków zbytu, a w każdym razie na poprawę wyniku prowadzonej działalności. Pokazuje to również średnia liczba wniosków składanych na 1 nabór − o ile w latach 2015-2019 dla RPO WM było to ok. 6,7, to już w 2020 r. 32.

Duża aktywność beneficjentów

Na koniec 2020 r. w Małopolsce miało siedzibę 2347 beneficjentów funduszy europejskich. W przeciągu roku liczba ta zwiększyła się o 521 podmiotów, z czego największy przyrost odnotował Kraków (+212) i powiat krakowski (+41). Małopolscy beneficjenci na koniec 2020 r. mieli podpisane umowy na realizację w sumie 6222 projektów, co stanowi roczny przyrost na poziomie 25%.

Wartość realizowanych w Małopolsce umów wyniosła z kolei 40,0 mld zł (UE: 23,9 mld zł), co plasuje region na trzeciej lokacie w Polsce po województwie mazowieckim i śląskim. Wielkość ta przekroczyła jednocześnie środki wykorzystane w Małopolsce latach 2007–2013 – wówczas wartość wszystkich zrealizowanych projektów wyniosła 37,9 mld zł (UE: 19,9 mld zł).

Fundusze europejskie zastrzykiem finansowym w walce z pandemią

Rok 2020 upłynął na całym świecie pod znakiem pandemii COVID-19. W odpowiedzi na pogłębiające się trudności związane z zapewnieniem należytego poziomu wydajności służby zdrowia oraz problemy gospodarcze będące skutkiem wprowadzonych ograniczeń i restrykcji, Zarząd Województwa Małopolskiego wystąpił z inicjatywą dokonania zmian w RPO WM. Dzięki tej decyzji, oraz zgodzie wyrażonej przez Komisję Europejską, skierowano wolne środki na działania związane z przeciwdziałaniem skutkom epidemii. Małopolska Tarcza Antykryzysowa, obejmująca środki unijne m.in. z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego (niemal 0,5 mld zł) i Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (prawie 50 mln zł) pozwoliła m.in. sfinansować zakup środków ochrony osobistej i sprzętu medycznego do małopolskich placówek ochrony zdrowia, wspomóc finansowo przedsiębiorców czy też wyposażyć szkoły w sprzęt niezbędny do nauki zdalnej.

Warto zaznaczyć, że tylko w 2020 roku odnotowaliśmy wzrost wartości projektów o 6,5 mld zł. To plasuje nas na drugim miejscu wśród wszystkich województw. Wynik ten cieszy, tym bardziej że część z tych pieniędzy została przeznaczona na Małopolską Tarczę Antykryzysową (MTA) (…). Możliwość elastycznego wykorzystania środków z RPO WM pozwoliła uniknąć negatywnego scenariusza głębokiego kryzysu gospodarczego oraz zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców, którzy na skutek infekcji SARS-CoV2 korzystali z pomocy medycznej – przyznaje Marszałek Witold Kozłowski.

Zapraszamy do zapoznania się z pełną wersją raportu dostępną na stronie MORR.

Infografika

Ranking Samorządów opracowywany jest cyklicznie przez ekspertów i analityków z „Rzeczpospolitej”, którzy oceniają dokonania władz lokalnych oraz badają, które jednostki terytorialne najlepiej dbają o swój zrównoważony rozwój.

Ranking ten obejmuje gminy, miasta oraz miasta na prawach powiatu w Polsce – z wyjątkiem Warszawy.

Zgodnie z przyjętą metodologią, ranking weryfikuje skuteczność działań władz samorządowych w kształtowaniu zrównoważonego rozwoju, ujmowanego w kilku strategicznych kategoriach (łącznie około 50 różnych wskaźników), tj.:

  • trwałość ekonomiczno-finansowa (zdolność samorządu do zwiększania dochodów własnych – w tym z podatków i korzystanie z zewnętrznych źródeł finansowania, efektywność zarządzania finansami czy budowa potencjału rozwojowego),
  • trwałość środowiskowa (kwestie związane z ochroną środowiska i dostosowanie do zmian klimatycznych, gospodarka odpadami, gospodarka wodno-ściekowa czy redukcja emisji spalin i smogu),
  • trwałość społeczna (poprawa jakości życia mieszkańców oraz budowę społeczeństwa obywatelskiego, np. usługi w zakresie edukacji, kultury, sportu i rekreacji, transportu publicznego, miejsca dla dzieci w żłobkach i przedszkolach, budżet partycypacyjny czy współpraca z organizacjami pozarządowymi),
  • jakości zarządzania (jakość zarządzania urzędem, procesem uchwałodawczym oraz poziom współpracy między samorządami).

Mając na uwadze ranking miast na prawach powiatu, w 2020 roku w pierwszej dziesiątce znalazł się Kraków (7. lokata), awansując tym samym o 5 miejsc względem roku ubiegłego. W czołowej trójce znalazły się miasta: Gliwice, Opole oraz Sopot. Kolejne małopolskie miasto na prawach powiatu -Tarnów – uplasowało się w trzeciej dziesiątce (22. lokata). Nowy Sącz zajął w tegorocznym rankingu dopiero 52 miejsce – notując tym samym wyjątkowo duży spadek z 8 pozycji w 2019 roku.

Wśród gmin miejskich (nie będących jednocześnie powiatem) i miejsko – wiejskich, najwyższą pozycję w skali Małopolski w 2020 r. zajął Oświęcim (17. lokata). Miejsce w drugiej dziesiątce udało się również osiągnąć Muszynie (20. lokata). Kolejne małopolskie gminy znalazły się niestety dopiero w siódmej dziesiątce i były to odpowiednio: Rabka-Zdrój (61. lokata) oraz Niepołomice (64. lokata). Warto wskazać, że w skali kraju na czołowych pozycjach ulokowały się gminy: Morawica (świętokrzyskie), Bieruń (śląskie) i Puszczykowo (wielkopolskie).

A jak wypadają małopolskie wsie w ogólnopolskim rankingu gmin wiejskich?

Tabela. Czołowa dziesiątka najlepszych samorządów gmin w Polsce w 2020 roku według XVI Rankingu Samorządów „Rzeczpospolitej”

tabelaŹródło: opracowanie własne na podstawie danych Rzeczpospolitej.

Małopolska Wielka Wieś zlokalizowana w powiecie krakowskim zajęła w 2020 r. wysoką 4. lokatę w rankingu. Nie mniej jednak nastąpił jej spadek o 3 pozycje w porównaniu do roku ubiegłego, kiedy to otrzymała status lidera. W pierwszej dziesiątce uplasowała się też ponownie gmina Zabierzów (8. lokata), leżąca również w powiecie krakowskim – spadek o jedną pozycję względem 2019 roku. Tuż za pierwszą dziesiątką, na 11. lokacie usytuowała się gmina Zielonki, a na lokacie 16. – gmina Gołcza z powiatu miechowskiego. Do najlepiej ocenianych gmin wiejskich w Polsce należą natomiast: Kleszczów (łódzkie), Padew Narodowa (podkarpackie) i Suchy Las (wielkopolskie).

Mapa. Małopolskie gminy usytuowane w pierwszej pięćdziesiątce rankingów: miast na prawach powiatu, gmin miejskich i miejsko-wiejskich oraz gmin wiejskich

mapa Małopolski

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Rzeczpospolitej.

Raport pn. „Indeks Millennium – Potencjał innowacyjności regionów” jest opracowywany cyklicznie przez ekspertów z Banku Millennium.

Zawiera ranking polskich województw według ich potencjału innowacyjności, analizę zmian w tempie rozwoju innowacyjności w przekroju terytorialnym oraz opis czynników determinujących rozwój innowacji i nowych technologii w skali kraju i poszczególnych regionów.

Ranking województw jest tworzony na podstawie indeksu syntetycznego (wszystkim analizowanym kategoriom przyporządkowano tę samą wagę, a wyniki poszczególnych województw zostały ocenione w skali od 1 do 100), składającego się z sumy wyników uzyskanych przez poszczególne regiony w 5 kryteriach, które w największym stopniu wpływają na potencjał innowacyjny, tj.:

  • wydajność pracy – wartość dodana brutto wygenerowana przez 1 zatrudnionego (w tys. zł),
  • wydatki na badania i rozwój (B+R) – relacja wydatków w obszarze B+R do PKB (w %),
  • edukacja policealna – liczba studentów na 10 tys. mieszkańców,
  • pracujący w badaniach i rozwoju (B+R) – w sektorze przedsiębiorstw na 1 tys. osób aktywnych zawodowo,
  • liczba patentów – średnia arytmetyczna z 3 ostatnich lat, na 1 mln mieszkańców.

2020 rok oraz trwająca pandemia nie przyniosły radykalnych zmian z zakresu potencjału innowacyjnego poszczególnych regionów – niezmiennie w czołowej trójce liderów znalazły się województwa: mazowieckie, małopolskie i dolnośląskie.

Mapa. Ranking potencjału innowacyjności polskich regionów w świetle „Indeks Millenium 2020” (pkt.)

 

mapa regionów w Polsce

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Banku Millenium

W 2020 roku województwo małopolskie ponownie uplasowało się na pozycji lidera z zakresu wydatków na działalność B+R, tuż przed Mazowszem. Co istotne, w porównaniu do roku ubiegłego wzrosła pozycja regionu z zakresu liczby uzyskanych patentów – Małopolska zajęła 2. lokatę wyprzedzając Dolny Śląsk. Pozycję wicelidera osiągnął region małopolski także w przypadku pracujących w B+R oraz edukacji policealnej – bez zmian względem 2019 roku.

W przekroju na poszczególne kryteria, w 2020 roku Małopolska najsłabiej wypadła natomiast pod względem wydajności pracy, zajmując dopiero 11. pozycję w skali kraju (razem z regionem warmińsko-mazurskim). W tej kwestii nastąpił wzrost o 1 lokatę względem roku ubiegłego.

Tabela. Czołowa piątka regionów w Polsce w rankingu potencjału innowacyjności w 2020 roku
tabela_1Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Banku Millenium

W świetle raportu, kluczowe czynniki determinujące wysoki potencjał innowacyjności Małopolski oraz wysoką pozycję w rankingu to:

  • duży ośrodek gospodarczy, z silnie rozbudowanym sektorem innowacyjnych usług,
  • dobrze rozwinięta infrastruktura transportowa,
  • rozbudowana infrastruktura edukacyjna,
  • wysoki udział przedsiębiorstw innowacyjnych w ogólnej liczbie firm (na poziomie wyższym od średniej krajowej),
  • wysoki udział podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego, wspierający transfer technologii z krajów rozwiniętych.

Niezmiennie wysoka od lat pozycja województwa małopolskiego  świadczy o tym, że duży ośrodek gospodarczo-biznesowy oraz edukacyjny, jakim jest Małopolska, wsparty obecnością kapitału zagranicznego, potrafi skutecznie i trwale budować swój potencjał innowacyjny.

Źrodło: https://www.bankmillennium.pl/documents/10184/28780471/Millenium_201027_Raport_index2020.pdf

Niemal 100 % seniorów słyszało o oszustwie „na wnuczka” i „na pomoc” policji, a 96 % o oszustwach w trakcie pokazów handlowych.

Jednak seniorzy cały czas padają ofiarą oszustów, którzy wydają się coraz bardziej zuchwali. Jak radzą sobie małopolscy seniorzy w sytuacji zagrożenia oszustwem, jak często padają łupem nieuczciwych sprzedawców, skąd osoby starsze czerpią wiedzę na temat potencjalnych zagrożeń? – o tym mówi poniższa plansza.

Więcej informacji w pełnej wersji raportu „Oferta dla małopolskich seniorów – czas wolny, aktywność, informacja”.

infografika

Temat profilaktyki zdrowotnej w obliczu COVID-19 to istotna część jedenastej edycji „Badania opinii mieszkańców Małopolski”.

Badanie to przeprowadziliśmy w czasie, gdy mieszkańcy regionu od wielu miesięcy funkcjonowali w cieniu pandemii. Spora część pytań dotyczyła zagadnień związanych z COVID-19, a także tematów takich jak korzystanie z porad lekarskich w trakcie pandemii, czy postrzeganie usług tele-medycyny. Zagadnienia te zostały zawarte na poniższej planszy.

Zapraszamy także do zapoznania się ze SKRÓTEM RAPORTU.

infografika

Ponad 20 procent populacji Małopolski w 2019 roku stanowili seniorzy. To 696 tysięcy osób. Według prognoz, odsetek ten będzie wzrastał i w 2050 roku osiągnie 40 proc. 

kolaż 8 zdjęć seniorów

Senior seniorowi nierówny

– Osiemdziesiąt parę plus to jest zupełnie inny senior niż ten senior, który ma 60 lat i oddycha pełną piersią po skończeniu pracy zawodowej, chce się dokształcać, realizować swoje plany, chce chodzić na wycieczki, chce poznawać ludzi, chce tańczyć, no w ogóle. To są zupełnie inne światy, więc dla mnie też nazywanie kogoś seniorem to jest taki worek, do którego wrzuca się wszystkich.

– ta wypowiedź pracownika instytucji kultury pokazuje, że nie da się zdefiniować w jednoznaczny sposób współczesnego seniora. Jest to grupa społeczna, której zwyczajowo nadaje się status „na emeryturze” albo ogólnie określa się jej dolną granicę wiekową na 60 lat. Okres senioralny dla wielu oznacza po prostu starzenie się, wejście w ostatnią fazę życia, często postrzeganą jako niemoc, bierność i pasywność.

Tymczasem życie w wieku senioralnym ma różne etapy. Inaczej mogą funkcjonować sześćdziesięciolatkowie (nazywani go-go), którzy dopiero skończyli pracę zawodową i teraz wreszcie mają możliwość realizowania swoich pasji, inaczej siedemdziesięciolatkowie (slow-go), którzy na przykład więcej czasu poświęcają wnukom, a jeszcze inaczej osiemdziesięciolatkowie, którzy mogą wymagać już opieki (no-go).

Co ważne, nasze badanie pokazało, że w Małopolsce istnieje szeroka oferta aktywności skierowana do seniorów w różnym wieku i w różnej sytuacji życiowej.

Każdy znajdzie coś dla siebie… jeśli tylko chce

Wiele podmiotów i instytucji w Małopolsce organizuje szereg zajęć i wydarzeń dla seniorów z różnych dziedzin. Niebagatelną rolę pełnią tu organizacje pozarządowe. Według danych Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie, w 2020 roku w województwie małopolskim istniało 58 Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Według danych GUS z kolei, w 2019 roku funkcjonowały 163 kluby seniora w Małopolsce. Mocno rozwinięta jest sieć centrów aktywności seniora, zwłaszcza w Krakowie, gdzie we wrześniu 2020 roku istniało 45 tego typu placówek.

Osoby starsze mają też możliwość uczestniczenia w życiu publicznym dzięki funkcjonującym radom seniorów. Ich liczba w Małopolsce w 2019 roku wynosiła 33 i systematycznie rośnie. Warto podkreślić, że dla całości działań rad seniorów ważne jest otrzymywanie wsparcia ze strony organów władz samorządowych dla podejmowanych inicjatyw. Podkreślają to sami badani:

– Potrzebne jest wsparcie [ze strony] samorządów, bo jest projekt, który załóżmy, daje nam 120 tysięcy rocznie, daje nam wojewoda, ale w tym projekcie musi mieć udział samorząd [w kwocie] 20 tysięcy. Samorząd nie dał, bo nie ma i ma inne priorytety. I co? Nie mamy projektu. Prawdą w tym jest, żeby województwo w jakiś sposób zachęcało samorządowców, czyli gospodarzy miast.

cztery kobiety w strojach ludowych pozują do zdjęcia

Ważne, by mieć dostęp do informacji

Zapytaliśmy seniorów, czy wiedzą o ofercie, która dedykowana jest właśnie im. Jak się okazuje, świadomość na temat dostępności oferty jest zróżnicowana: w zależności od typów zajęć, wydarzeń, płci czy miejsca zamieszkania. Największy odsetek badanych wskazuje, że słyszał o skierowanych do tej grupy wiekowej zajęciach edukacyjnych (63% kobiet, 46% mężczyzn). Dokładnie połowa badanych słyszała również o zajęciach kulturalnych.

Podstawowym źródłem informacji o ofercie zajęć i aktywności skierowanej do seniorów jest Internet. I to cieszy, bo wskazuje, że seniorzy korzystają z nowoczesnych środków przekazu. I znów nieco lepiej radzą sobie z tym kobiety, bo 53% kobiet z nich szuka informacji w Internecie, a wśród mężczyzn odsetek ten wynosi 50%. Również wśród seniorów w wieku 60–69 lat, jak i mających 70 i więcej lat, Internet jest najczęściej wskazywanym źródłem informacji.

Młodsza grupa badanych (60–69 lat), częściej niż starsi, otrzymuje wiadomości o ofercie od znajomych lub sąsiadów. Taką formę pozyskania informacji można uznać za „marketing szeptany”. W badaniach jakościowych wskazywano, że jest to najpopularniejszy sposób poszerzania wiedzy.

Aktywność przed i w trakcie pandemii

Pandemia wyraźnie zmniejszyła aktywność seniorów we wszystkich typach zajęć, za to zwiększył się odsetek osób deklarujących uczestnictwo w zajęciach on-line. 53% kobiet i 42% mężczyzn, którzy podejmowali takie działania wcześniej, deklaruje, że ich aktywność dzięki temu wzrosła.

Przed pandemią COVID-19 osoby starsze korzystały przede wszystkim z dostępnych zajęć kulturalnych (28% kobiet, 17% mężczyzn), zajęć prozdrowotnych (22% kobiet, 14% mężczyzn) oraz turystycznych (22% kobiet, 13% mężczyzn). Ograniczenie możliwości bezpośrednich spotkań oraz obawa przed zakażeniem skierowała seniorów w stronę dostępnych aktywności on-line. Jednak i tak największym problemem wydaje się brak bezpośredniego kontaktu z innymi osobami i możliwości wyjścia z domu:

– Powiem, że seniorzy są przede wszystkim zezłoszczeni, załamani, nie czują się bezpiecznie, gdy są sami w domu. Tutaj jednak ta społeczność w klubie seniorów dawała poczucie bezpieczeństwa, do kogoś należeli i mogli się spotkać twarzą w twarz. Teraz przenieśliśmy to do Internetu. (…) To jest tylko taki substytut. Coś, co nie daje pełni szczęścia. Jest wysoki poziom lęku, niepokoju, niepewność, co będzie.

Trzeba podkreślić, że jest jednak spora grupa seniorów, która mimo chęci uczestnictwa w zajęciach zdalnych, nie potrafi posługiwać się komputerem lub Internetem. To 29,5% badanych. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wśród osób, które chciałyby korzystać z zajęć online, ale nie mają warunków, 18,2% wskazuje, że nie posiada dostępu do komputera, a 15,9%, że nie ma Internetu w domu.

Kobiety są aktywniejsze od mężczyzn

Wśród aktywnych seniorów zauważyć można charakterystyczne zjawisko „feminizacji starości”. Pokazuje to między innymi wskaźnik feminizacji w populacji mieszkańców Małopolski w wieku 65 lat i więcej, gdzie na 100 mężczyzn przypada aż 148 kobiet (2019 r.). Przyczyną tego zjawiska z jednej strony jest fakt, że kobiety statystycznie żyją dłużej od mężczyzn, a z drugiej strony wykazują większe zaangażowanie i chęć uczestniczenia w zajęciach i aktywnościach, które dają możliwość zarówno rozwoju, jak i podtrzymywania kontaktów społecznych.

Widać to wyraźnie, jeśli prześledzimy aktywność kobiet w życiu społeczno-kulturalnym, przynależność do organizacji, czy nawet operatywność w życiu codziennym. Podkreślają to sami seniorzy z klubu seniora:

– Panie, zdecydowanie, zdecydowanie. I tutaj są dwie przyczyny tego zjawiska. Jedna to jest feminizacja starości i wiąże się to z faktem, że kobiety żyją dłużej. W związku z tym mamy wdowy, generalnie dużo jest samotnych pań. No i to jest podstawowa sprawa. Dwa, że nawet jeśli ci panowie są, żyją, to ciężko ich oderwać od telewizora i zachęcić do wyjścia z domu.

To właśnie kobiety zdecydowanie częściej uczestniczą we wszystkich formach aktywności. W zależności od typu zajęć ich przewaga nad mężczyznami wynosi od 5 punktów procentowych w przypadku wydarzeń religijnych do 11 punktów procentowych w przypadku zajęć kulturalnych. Co piąta badana kobieta deklaruje też, że realizuje się w wolontariacie, natomiast  wśród płci przeciwnej deklaruje to 15% mężczyzn.

***

grafika

Powyższe dane pochodzą z badania regionalnego pn. „Oferta dla małopolskich seniorów – czas wolny, aktywność, informacja”, które zostały zawarte w raporcie o tym samym tytule.

Dodatkowe informacje znajdują się również na stronie funpage’u Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego.

Cytaty w artykule pochodzą z wywiadów pogłębionych przeprowadzonych w trakcie badania.

Innowacje to kluczowy element wpływający nie tylko na postrzeganie firmy jako prężnej i nowatorskiej, ale niejednokrotnie warunek utrzymania rynkowej pozycji.

Najnowszy raport MORR to wyniki ankiety przeprowadzonej na próbie 1200 małopolskich przedsiębiorców, która dotyczyła zakresu i rodzaju wdrażanych przez nich innowacji, a także planów i problemów pojawiających się w tej materii. Zapytaliśmy także przedsiębiorców  o to czy w podejmowaniu działań innowacyjnych, korzystają z zewnętrznego wsparcia. Zbadaliśmy również czy wdrażanie innowacji, koreluje z zasięgiem działania i profilem technologicznych  firmy.

Poniżej przedstawiamy skrót najważniejszych wyników badania. Zapraszamy również do zapoznania się z pełną wersją raportu.

Infografika

Zapraszamy do zapoznania się z raportem „Handel zagraniczny w Polsce i Małopolsce 2019”. Prezentujemy w nim pełne dane na temat eksportu i importu w Małopolsce i innych województwach, a także wskaźniki krajowe. W raporcie można znaleźć informacje porównawcze dla lat 2018-2019, a także dane z wcześniejszych okresów.

Najważniejsze wyniki badania:

Eksport i import w 2019 r.

  • wartość dóbr i usług, które wyeksportowano w 2019 r. wyniosła: 10,4 mld euro z Małopolski, czyli o 2,7% więcej niż rok wcześniej; 234 mld euro z Polski, co oznacza wzrost o 6,7%
  • wartość dóbr i usług, które zostały sprowadzone w 2019 r. wyniosła: 10,5 mld euro do Małopolski, tj. spadek o 2,6% rok do roku; 229,7 mld euro do Polski, tj. wzrost o 4% rok do roku

Małopolska na tle Polski

  • udział Małopolski w krajowym eksporcie i imporcie spadł: do poziomu 4,4% w eksporcie (o 0,2 p. proc. mniej niż w 2018 r.) oraz do 4,6% w imporcie ( 0,3 p. proc. mniej niż w 2018 r.).
  • Małopolska zajęła w 2019 r. 6. miejsce w kraju pod względem wielkości eksportu i importu
  • saldo handlu zagranicznego Polski wyniosło 4,3 mld euro (-1,8 mld euro w 2018 r.)
  • Małopolska utrzymała ujemny bilans handlowy zamykając 2019 r. z wynikiem – 0,17 mld euro (-0,72 mld euro w 2018 r.)

Zaangażowanie firm w handel zagraniczny

  • w 2019 r. wzrosła liczba firm zajmujących się eksportem: w Małopolsce z 3 921 do 4 138, a w Polsce z 44 820 do 46 440
  • wzrosła również liczba przedsiębiorstw zajmujących się importem: w Małopolsce z 4 690do 4 848, a w Polsce z 54 424 do 55 682

Kluczowe branże dla wymiany zagranicznej

  • wymiana zagraniczna zdominowana jest przez dwie sekcje (według klasyfikacji PKD): Przetwórstwa przemysłowe (sekcja C) i Handel hurtowy i detaliczny (sekcja G)
  • z województwa małopolskiego eksportowane były przede wszystkim produkty branż średniowysokich technologii

Kierunki wymiany handlowej

  • wymiana handlowa odbywała się głownie z krajami europejskimi (a zwłaszcza z państwami UE)
  • eksport do krajów starego kontynentu stanowił: 88,6% ogółu eksportu z Polski i 89,2% eksportu z Małopolski
  • import z krajów europejskich stanowił: 78% ogółu importu do Polski i 81,7% importu do Małopolski
  • niezmiennie najważniejszym partnerem handlowym Polski jak i Małopolski pozostają Niemcy.
  • W porównaniu do 2018 r. w wymianie zagranicznej z Niemcami: wzrosła wartość eksportu: o 4,9% z Polski i o 3,7% z Małopolski oraz wzrosła wartość importu o 1,6% do Polski, natomiast spadła o 8,7% do Małopolski

Udział małopolskich powiatów w handlu zagranicznym

  • w Małopolsce w działalność związaną z handlem zagranicznym angażowały się głownie firmy z Krakowa: generując  24,8% eksportu oraz 42,9% importu
  • istotną rolę odgrywają także powiaty okalające Kraków: krakowski i wielicki
  • największy procentowy wzrost zarówno importu jak i eksportu odnotowano w powiecie dąbrowskim

 

Ograniczenia związane z pierwszą falą pandemii dotknęły praktycznie wszystkie firmy, chociaż z różnym skutkiem.

Finanse na minusie

Pandemiczne obostrzenia poważnie odcisnęły  się na budżetach małopolskich firm. Według deklaracji ankietowanych, niemal połowa z nich musiała ograniczyć swoją działalność. Wpłynęło to na pogorszenie samooceny ich sytuacji finansowej na przestrzeni roku. Podczas gdy 2019 r. przyniósł poważne trudności jedynie  3% badanych przedsiębiorców, 2020 r. zakończył się finansowym tąpnięciem już dla 21% ankietowanych. Zmniejszyła się również liczba przedsiębiorców określających swoją sytuację jako stabilną – z 53% do 44%.

To wszystko sprawia,  że przedsiębiorcy nie patrzą w najbliższą przyszłość z optymizmem. Zdecydowana większość obawia się pogorszenia sytuacji w najbliższych miesiącach, a jednocześnie ponad 20% w ogóle nie jest w stanie przewidzieć zmian mogących przełożyć się na sytuację finansową swojej firmy. Co więcej, niemal jedna trzecia (32%) deklaruje, że pandemiczny lockdown przyniósł ich biznesom straty, których nie będą już w stanie odrobić. Ponad połowa musiała szukać wsparcia finansowego, aby zapłacić składki ZUS i podatki. Jedynie 14% przyznało, że nie odczuło wpływu pandemii na sytuację finansową firmy.

Bez rewolucji w zatrudnieniu

Poważny zgrzyt w bilansach finansowych wielu firm nie przełożył się na drastyczne pogorszenie deklarowanego poziomu zatrudnienia. Niemal 80% badanych stwierdziło, że pandemia nie miała na to wpływu. Oceniając pod tym względem 2019 r. i 2020 r. prawie tyle samo przedsiębiorców (odpowiednio 74% i 75%) zadeklarowało, że sytuacja kadrowa w ich firmie pozostaje na stabilnym poziomie.

Niewielkie zmiany nastąpiły również w warunkach pracy. 13% ankietowanych przyznało, że wprowadziło formę zdalną bądź hybrydową, a po 7% obniżyło wynagrodzenia kosztem utrzymania etatów oraz zmieniło system wykorzystywania urlopów.

Jednocześnie zdecydowana większość badanych przedsiębiorców (58%) liczy, że w kolejnych trzech miesiącach zatrudnienie w ich firmach pozostanie na stabilnym poziomie. 25% wskazuje z kolei na możliwość jego pogorszenia.

fragment klawiatury komputera z przyciskiem z napisem help

Oczekiwane wsparcie

Pakiety pomocowe dla biznesu (uruchamiane przez rząd i samorządy) miały na celu nie tylko pomóc przetrwać im czas obostrzeń, ale także zapobiec ewentualnym masowym zwolnieniom. Jak pokazało badanie, największą popularnością wśród małopolskich przedsiębiorców cieszyło się wsparcie oferowane przez administrację rządową. Ponad 70% skorzystało z możliwości umorzenia składek ZUS i pożyczki dla mikroprzedsiębiorców. Z kolei 53% badanych wskazało, że są beneficjentami rządowej tarczy antykryzysowej.

Wsparcie finansowe wskazywane jest ponadto najczęściej jako preferowana przez firmy forma pomocy (44%). 16% badanych zadeklarowało, że oczekiwałoby umorzenia składek ZUS, a 11% liczy na wsparcie doradcze. Co istotne, niemal jedna piąta ankietowanych (19%) stwierdziła, że nie oczekuje żadnej pomocy.

***

Dane zostały sporządzone na podstawie badania pt. „Małopolskie podmioty gospodarki narodowej wobec epidemii Covid-19” . Po realizacji ankiet z mieszkańcami regionu i samorządami, serię pytań skierowano do przedsiębiorców − najbardziej poszkodowanej gospodarczymi obostrzeniami grupy. Przeprowadzone wywiady telefoniczne pozwoliły uzyskać informację m.in. o aktualnej sytuacji finansowej i kadrowej w firmach, a także poznać oczekiwania przedsiębiorców w zakresie preferowanych form wsparcia.

Badanie zrealizowano na przełomie października i listopada 2020 r. W sumie przeprowadzono 1200 wywiadów telefonicznych z przedstawicielami małopolskich firm.

Zapraszamy do zapoznania się z raportem, a także najważniejszymi wynikami badania opinii przedsiębiorców Region w czasie pandemii.