Wiedza czy umiejętności? Co decyduje o sukcesie młodych w ich życiu zawodowym? O tym oraz innych aspektach związanych z przedsiębiorczością dyskutowano podczas spotkania online zorganizowanego przez Obserwatorium. Punktem wyjścia do wydarzenia było badanie „Przedsiębiorczość młodych Małopolan”.

W wydarzeniu, które odbyło się 14 czerwca, wzięło udział kilkadziesiąt osób, głównie doradców zawodowych, przedstawicieli inkubatorów akademickich czy instytucji otoczenia biznesu, a także tych, którzy na co dzień zawodowo zajmują się przedsiębiorczością.

Rekomendacje z badania zrealizowanego na zlecenie Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego przedstawiła Justyna Wojtun – specjalista ds. realizacji projektów z firmy Openfield, a Michał Misztal, autor programów edukacyjnych dla początkujących biznesmenów, konsultant i doradca kilkudziesięciu procesów inwestycyjnych, przedstawił koreferat do badania.

Spotkanie poprowadził Rafał Poniewski, kierownik MORR.

 

Nagranie audio ze spotkania „Przedsiębiorczość młodych Małopolan” – czas trwania: 1 godz. 55 minut.

Raport z badania

W Ośrodku Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA odbyła się konferencja „Małopolska – strategia na nowe czasy”, zorganizowana przez Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego.

Motywem przewodnim konferencji była dyskusja na temat sytuacji społeczno-gospodarczej oraz związanych z nią strategicznych wyzwań dla Małopolski, będących skutkami pandemii Covid-19 oraz wojny w Ukrainie.

Elementem wprowadzającym w tematykę konferencji była „Refleksja na temat katalizatorów zmian w regionie” – rozmowa moderatora konferencji, redaktora Zbigniewa Bartusia z gospodarzem regionu, Witoldem Kozłowskim. Marszałkiem Województwa Małopolskiego mówił o działaniach Samorządu Województwa, które pozwoliły Małopolsce poradzić sobie ze skutkami pandemii oraz opanować kryzys uchodźczy w związku z wojną za wschodnią granicą kraju.

Na wstępie poruszono temat Strategii Rozwoju Województwa „Małopolska 2030” jako narzędzia zarządzania regionem, Funduszy Europejskich jako skutecznego narzędzia niwelowania negatywnych skutków gospodarczych i społecznych pandemii oraz źródła pomocy dla ukraińskich uchodźców. Mówiono także o skuteczności Małopolskiej Tarczy Antykryzysowej i Małopolskiej Tarczy Humanitarnej oraz o ich wpływie na gospodarkę i jakość życia mieszkańców.

Konferencja składała się z dwóch paneli dyskusyjnych. Pierwszy z nich pt. „Gospodarka – czy i kiedy Feniks odrodzi się z popiołów”, poświęcony został szeroko pojętym zagadnieniom gospodarczym, wpływowi dynamicznej sytuacji geopolitycznej na zjawiska życia gospodarczego, społecznego Polski i jej regionów oraz perspektywom zmian i trendów wywołanych tymi zjawiskami.

Do dyskusji panelowej zaproszeni zostali dr Katarzyna Dębkowska z Polskiego Instytutu Ekonomicznego, Kierownik Zespołu foresightu gospodarczego, dr Krzysztof Jakóbik – Zastępca Dyrektora Oddziału Okręgowego NBP w Krakowie, profesor nauk ekonomicznych Witold Orłowski z Akademii Finansów i Biznesu Vistula oraz dr hab. prof. UEK Marcin Zawicki  Dziekan Kolegium Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

Paneliści rozmawiali na temat nowych trendów w gospodarce, m.in. automatyzacji i robotyzacji, rozwoju e-usług m.in. w obszarze medycyny i administracji publicznej oraz budowie efektywnych platform współpracy na linii przedsiębiorcy – samorząd – świat nauki. Uczestnicy podejmowali też zagadnienia dotyczące zmian społecznych związanych z napływem uchodźców z Ukrainy, wyzwań z jakimi mierzą się samorządy w tym zakresie, a także postrzegania rynku przez instytucje otoczenia biznesu.

Druga dyskusja panelowa – „Rewolucja czy ewolucja – co czeka małopolski rynek pracy w najbliższym dziesięcioleciu?” – była spojrzeniem na rynek pracy przez pryzmat między innymi wyzwań stojących przed pracodawcami, rozwoju nowych technologii czy zmian w związku z napływem potencjalnych pracowników z Ukrainy.

W panelu wzięli udział: prof. dr hab. inż. Ryszard Tadeusiewicz – były Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, popularyzator nauki, Marek Łukasik – Członek Zarządu Lewiatan Małopolska Sp. z o.o., Kamil Wiatr z Agencji zatrudnienia ATERIMA WORK z Krakowa oraz dr hab. prof. UW Paweł Kaczmarczyk – Dyrektor Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego.

Eksperci poruszyli tematy dotyczące pracodawców i ich aktualnych problemów, takich jak zarządzanie różnorodnymi zespołami. Rozmawiano też o rozwoju branż, które maja szansę zaistnieć w wyniku pandemii oraz napływu uchodźców – potencjalnych pracowników z Ukrainy. Goście odpowiadali też na pytania o trendy w rozwoju nowych technologii oraz innowacji w pracy, takich jak skrócenie tygodnia pracy, czy rozwiązania ułatwiające zdalne zarządzanie.

Jednym z elementów konferencji były flesze analityczne prezentujące wyniki badań dotyczących sytuacji małopolskich przedsiębiorców wobec obecnej sytuacji gospodarczej i międzynarodowej, a także rynku pracy w rzeczywistości postpandemicznej. Badania przygotował zespół Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego.

Fot. Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego

Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego zaprasza na spotkanie na temat przedsiębiorczości młodych Małopolan.

Celem spotkania jest omówienie raportu pt. „Przedsiębiorczość młodych Małopolan” oraz dyskusja nad najważniejszymi rekomendacjami i wnioskami z badania.

Spotkanie odbędzie się we wtorek 14 czerwca 2022 roku w godzinach 10:00-11:30 w formie online.

Aby wziąć udział w spotkaniu należy kliknąć w poniższy link:

Cisco Webex Meetings

Informujemy, że kliknięcie w link i tym samy dołączenie do spotkania oznacza wyrażenie zgody na przetwarzanie danych osobowych na potrzeby realizacji ww. wydarzenia zgodnie z poniższym zapisem.

Na podstawie art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), zwanego dalej RODO, oświadczam, iż przyjmuję do wiadomości, że moje dane osobowe są przetwarzane przez  administratora, którym jest Zarząd Województwa Małopolskiego w celu realizacji spotkania pn. „Przedsiębiorczość młodych Małopolan” organizowanego przez Zespół ds. Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego oraz do celów sprawozdawczości związanej z wdrażaniem Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014–2020. Powyższa zgoda została wyrażona dobrowolnie zgodnie z art. 4 pkt 11 RODO w związku z art. 6 ust. 1 lit. a.

Zapoznaj się z treścią klauzuli informacyjnej.

Informujemy, że firma Market Research World, ul. Mastalerza 26/13, 44-100 Gliwice, prowadzi na zlecenie Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego badanie na temat ograniczeń związanych z aktualną sytuacją gospodarczą i międzynarodową podmiotów gospodarczych w województwie małopolskim.

Badanie w formie ankiety telefonicznej przeprowadzane jest przez ankietera. Na wyraźne Państwa życzenie możliwe jest także wypełnienie ankiety internetowej.

Wypowiedzi pozyskiwane w trakcie ankiety są całkowicie poufne i będą prezentowane jedynie w zbiorczych zestawieniach. Wypełnienie ankiety nie powinno zająć więcej niż 15-20 minut.

W przypadku pytań odnoszących się do badania lub treści ankiety, należy kontaktować się z infolinią pod numerem +48 12 889 99 27, gdzie konsultanci odpowiedzą na pytania.

Badanie jest współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Pomocy Technicznej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego 2014-2020.

Jakie wyzwania czekają Polskę i jej regiony po pandemii Covid-19 oraz w związku z wojną w Ukrainie? Jakie będą ich długofalowe skutki dla polskiej i regionalnej gospodarki? Jak skutecznym narzędziem zarządzania regionem jest Strategia Rozwoju Województwa „Małopolska 2030?

To zagadnienia, które będą kanwą konferencji „Małopolska – strategia na nowe czasy”. Jednak to tylko część tematów, jakie zostaną poruszone podczas wydarzenia 9 czerwca 2022 roku w Ośrodku Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA. Konferencja organizowana przez Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego będzie składać się z dwóch paneli.

 

Gospodarka – czy i kiedy Feniks odrodzi się z popiołów?

Pierwszy z nich poświęcony będzie szeroko pojętym kwestiom gospodarczym, zarówno w odniesieniu do samorządów, jak i przedsiębiorstw. Dyskusja będzie skoncentrowana m.in. na nowych trendach w gospodarce, tj. automatyzacji i robotyzacji, rozwoju e-usług, także w obszarze medycyny i administracji publicznej oraz budowie efektywnych platform współpracy na linii przedsiębiorcy – samorząd – świat nauki.

Uczestnicy konferencji zastanowią się też nad zmianami społecznymi związanymi z napływem uchodźców z Ukrainy, wyzwaniami z jakimi mierzą się samorządy w tym zakresie, a także nad tym, jak instytucje otoczenia biznesu postrzegają rynek i jego możliwości po przejściu Covid-19.

 

Rewolucja czy ewolucja – co czeka małopolski rynek pracy w najbliższym dziesięcioleciu?

Z kolei drugi panel w całości zostanie poświęcony przyszłości małopolskiego rynku pracy. Eksperci zastanowią się nad wyzwaniami stojącymi przed pracodawcami, takimi jak zarządzanie różnorodnymi zespołami. Porozmawiają o branżach, które będą rozwijać się w wyniku pandemii oraz napływu uchodźców – potencjalnych pracowników z Ukrainy. Odpowiedzą też na pytania o trendy w rozwoju nowych technologii oraz innowacje związane z efektywnością pracy, takie jak skrócenie tygodnia pracy, czy rozwiązania ułatwiające zdalne zarządzanie.

 

Program i rejestracja

Program do pobrania w wersji PDF

Ważne: program może ulec modyfikacji.

Rejestracja na konferencję została zamknięta!

 

Szczegóły konferencji

Data: 9 czerwca 2022 roku

Miejsce: Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA, ul. Nadwiślańska 2/4, Kraków

Adresaci: wydarzenie adresowane jest do przedstawicieli samorządów, instytucji otoczenia biznesu, przedsiębiorców, środowisk akademickich, organizacji pozarządowych

Organizator: Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Więcej informacji o konferencji:

Wydarzenie: Małopolska – strategia na nowe czasy

Czy przedsiębiorczości można się nauczyć? Przedsiębiorczość to termin wieloznaczny, zazwyczaj kojarzony ze światem gospodarki, biznesem i pieniędzmi.

Tymczasem pod tym pojęciem kryje się również zestaw kompetencji i umiejętności, który pozwala na podejmowanie inicjatywy, ryzyka, wykorzystywanie nadarzających się szans, generowanie korzyści i kreowanie innowacji. Chcąc wzmacniać takie postawy u dzieci i młodzieży, w małopolskich szkołach realizowany jest program zajęć dodatkowych występujący pod nazwą Podstawy przedsiębiorczości. Zajęcia te mają w swoim zamyśle uzupełniać luki kompetencyjne, uczyć krytycznego i logicznego myślenia, dostarczać wiedzy na temat sposobów realizacji planów przedsiębiorczych.

Raport Przedsiębiorczość młodych Małopolan przybliża problematykę związaną z nauczaniem przedsiębiorczości w szkołach, oczekiwaniami oraz postawami dzieci i młodzieży co do sposobów i jakości pozyskiwanej wiedzy na temat przedsiębiorczości. O opinie na temat nauczania przedsiębiorczości zostali poproszeni nauczyciele, doradcy zawodowi, dzieci, młodzież, studenci
i szerzej absolwenci szkół, przedstawiciele środowisk instytucji otoczenia biznesu oraz organizacji pozarządowych.

Większość z nich jest zgodna co do tego, że lekcje przedsiębiorczości należy zreorganizować, położyć większy nacisk na rozwój kompetencji i świadomości ekonomicznej. Równie ważny aspekt stanowi konieczność wsparcia nauczycieli w procesie realizacji tego typu zajęć zarówno w sposób merytoryczny (angażowanie w proces nauczania instytucji zewnętrznych, firm, ale również rozbudowa sieci wsparcia poprzez tworzenie bazy kursów i szkoleń),  jak i techniczny (wykorzystywanie nowych technologii, korzystanie z metod pracy warsztatowej, baz wiedzy itp.).

Raport dostępny w zakładce „Biblioteka”, a poniżej najważniejsze dane w formie infografik:

infografika

infografika

infografika

Życzymy, aby Święta Wielkanocne przyniosły radość i wzajemną życzliwość. Niech czas spędzony z najbliższymi przy świątecznym stole napawa optymizmem i siłą do działania.

Pracownicy Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego wraz z Dyrekcją

Wielkanoc 2022

Niemal 60% MŚP w Małopolsce doświadczyło poważnych, a nawet zagrażających ich działalności skutków pandemii COVID-19.

Głównym skutkiem pandemii są problemy finansowe firm, a w dalszej kolejności zaburzenie kanałów dystrybucji. Problemy finansowe dotknęły w największym stopniu średnie firmy działające w sektorze handlu, transportu, zakwaterowania, gastronomii, informacji. Problemy z kanałami dystrybucyjnymi miały najczęściej firmy małe i średnie z sektora przemysłowego.

Sytuacja małopolskich MŚP

Najnowsze badanie Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego jest analizą sytuacji koniunkturalnej małopolskich MŚP po pandemii. Raport zawiera ocenę stanu bieżącego i spodziewanego stanu w okresie kolejnych 3 miesięcy, ocenę stanu finansów, sytuacji kadrowej, popytu na usługi/wyroby, realizacji planów biznesowych oraz współpracy (wzajemne kontakty biznesowe, wymiana doświadczeń).

Badaniem objęto 1200 podmiotów gospodarki narodowej mających siedzibę na terenie województwa małopolskiego, a w tym następujące firmy:

  • mikro – o liczbie pracujących do 9 osób (w tym samozatrudnieni);
  • małe – o liczbie pracujących od 10 do 49 osób;
  • średnie – o liczbie pracujących od 50 do 249 osób.

Ogółem tylko 7% respondentów nie odczuwa negatywnych skutków pandemii, a 34% odczuwa jedynie nieznaczne skutki. Dla 31% skutki są poważne, a dla 28% zagrażające stabilności firmy. Skutki pandemii, jakie najbardziej dały się we znaki przedsiębiorcom, to problemy finansowe (ponad 70% respondentów). Zaburzone zostały też kanały dystrybucji, szczególnie w mikroprzedsiębiorstwach.

W jaki sposób firmy chcą się ratować?

W raporcie można znaleźć informacje na temat planów i strategii przedsiębiorstw przeciwdziałania negatywnym skutkom pandemii COVID-19 i możliwych rozwiązań w odpowiedzi na zmieniające się warunki. Część przedsiębiorców musiała bowiem ograniczyć lub całkowicie zawiesić swoją działalność na skutek wprowadzonych restrykcji.

Głównym sposobem wyjścia z trudnej sytuacji jest dla firm rozszerzenie zakresu prowadzonej działalności (41% respondentów). Za takim rozwiązaniem optują głownie firmy budowlane. Firmy przemysłowe nastawione są na tworzenie lub odbudowę kanałów dystrybucyjnych. 34% firm jest gotowych na zmianę modelu prowadzenia działalności gospodarczej.

Około 1/3 firm posiada plan dostosowań do zmieniających się potrzeb klientów. Podobny odsetek przedsiębiorstw poszukuje nowych produktów lub usług, które mogłyby stanowić obszar ich działalności. Firmy planujące podjęcie działań związanych z likwidacją skutków pandemii oczekują wsparcia finansowego głównie w postaci bezzwrotnej dotacji.

Więcej w najnowszym raporcie.

Według wstępnych wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 populacja ludności Rzeczypospolitej Polskiej liczyła 38 179,8 tys. osób, tzn. że była mniejsza o 0,9% w porównaniu z wynikami spisu 2011 r. Na terenie Polski zlokalizowanych było 15,2 mln mieszkań, czyli o 12,6% więcej w porównaniu ze spisem z 2011 r.

Stan i struktura ludności Polski

Według wstępnych wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021, w Polsce 31 marca 2021 r. mieszkało 38 179,8 tys. osób (48,5% populacji stanowili mężczyźni, a 51,5% kobiety).

W porównaniu z wynikami Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011 liczba ludności zmniejszyła się w 2021 r. o ok. 332 tys., tj. o 0,9%. Liczba kobiet uległa zmniejszeniu o 187,8 tys. (tj. 0,9%), a mężczyzn – o 144,4 tys. (tj. 0,8%). W okresie międzyspisowym nie uległy zasadniczej zmianie proporcje według płci.

Wstępne wyniki spisu wskazują, że w okresie 2011-2021 miały miejsce duże zmiany w strukturze ludności według ekonomicznych grup wieku. W okresie międzyspisowym zmniejszył się odsetek ludności w wieku przedprodukcyjnym – z 18,7% w 2011 r. do 18,2% w 2021 r., a także w wieku produkcyjnym – z 64,4% w 2011 r. do 60,0% w 2021 r. Odnotowano większy spadek udziału osób w wieku produkcyjnym mobilnym w ludności ogółem (o 2,4 p.proc.) niż udziału osób w wieku produkcyjnym niemobilnym (o 2,0 p.proc.). Wyraźnie zwiększył się natomiast udział ludności w wieku poprodukcyjnym – z 16,9% do 21,8%, tj. o prawie 5 p. proc. Oznacza to, że w ciągu dekady przybyło ponad 1,8 miliona osób w grupie wieku 60/65 i więcej, a tym samym już ponad co 5 mieszkaniec Polski ma ponad 60 lat.

Mieszkania i budynki zlokalizowane na terenie Polski

Wstępne wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań wskazują, że 31 marca 2021 r. na terenie kraju usytuowanych było prawie 15,2 mln mieszkań, które zlokalizowane były w około 6,8 mln budynków. W porównaniu z wynikami Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011 liczba mieszkań wzrosła o prawie 1,7 mln, tj. o 12,6%, a liczba budynków zwiększyła się o prawie 800 tys., tj. o 13,3%.

Powierzchnia mieszkań pozostających do dyspozycji ludności według stanu na 31 marca 2021 r. wyniosła 1121,3 mln m2 i w stosunku do wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011 zwiększyła się o prawie 175 mln m2 (tj. o 18,5%).

Informacje dotyczące metodologii badań

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021 został przeprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 1 kwietnia do 30 września 2021 r., według stanu na dzień 31 marca 2021 r.

Zakres tematyczny spisu oraz zasady jego realizacji zostały określone w ustawie z dnia 9 sierpnia 2019 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1775, z 2020 r. poz. 1486, z 2021 r. poz. 615, z 2021 r., poz. 1143) oraz rozporządzeniu (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 763/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie spisów powszechnych ludności i mieszkań (Dz. Urz. UE L 218 z 13.8.2008, str. 14) – wraz z aktami wykonawczymi.

Zakres tematyczny był konsultowany z kluczowymi odbiorcami danych, w szczególności jednostkami administracji publicznej oraz ośrodkami naukowo-badawczym, którzy wykorzystują dane statystyczne do realizacji swoich zadań statutowych.

Badanie spisowe realizowane było jako badanie pełne i swoim zakresem objęło:

  • osoby fizyczne stale zamieszkałe i czasowo przebywające w mieszkaniach, budynkach i innych zamieszkanych pomieszczeniach niebędących mieszkaniami,
  • osoby fizyczne niemające miejsca zamieszkania,
  • mieszkania, budynki, obiekty zbiorowego zakwaterowania oraz zamieszkane pomieszczenia niebędące mieszkaniami.

Spis nie obejmował natomiast:

  • szefów oraz cudzoziemskiego personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych, członków ich rodzin oraz innych osób korzystających z przywilejów i immunitetów na mocy ustaw, umów międzynarodowych lub powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych,
  • mieszkań, budynków, obiektów oraz pomieszczeń będących własnością przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych.

Udział w spisie był obowiązkowy, a mieszkańcy Polski byli obowiązani do udzielania dokładnych, wyczerpujących i zgodnych z prawdą odpowiedzi (art. 28 p.1 ustawy o NSP).

infografika

Źródło informacji i infografika: Główny Urząd Statystyczny

Najnowszy raport Małopolskiego Obserwatorium Rozwoju Regionalnego jest szeroką analizą systemu edukacji w Małopolsce ze szczególnym uwzględnieniem takich zagadnień jak stan infrastruktury placówek oświatowych, ich potrzeby, stopień innowacyjności w procesie kształcenia, przygotowanie do edukacji włączającej (inkluzyjnej), wpływ pandemii COVID-19 na oświatę.

Wnioski przedstawione w raporcie pochodzą z badań realizowanych na podstawie analizy danych statystycznych pochodzących z Systemu Informacji Oświatowej za pośrednictwem Kuratorium Oświaty w Krakowie, ankiety skierowanej do jednostek prowadzących placówki edukacyjne w Małopolsce oraz ankiety prowadzonej z dyrektorami tych placówek.

Raport stanowi punkt wyjścia do ukierunkowywania dofinansowania systemu oświaty w kontekście tworzenia zapisów Programu Regionalnego Fundusze Europejskie dla Małopolski na lata 2021–2027.

W Małopolsce funkcjonuje 4130 placówek prowadzących kształcenie na etapie przedszkolnym, podstawowym i ponadpodstawowym. Wśród nich aż 2 720, a więc 66%, stanowią podmioty, dla których organami prowadzącymi są jednostki samorządu terytorialnego (JST). W placówkach prowadzonych przez JST kształci się 480 264 uczniów, co stanowi ok. 81% liczby uczniów wszystkich tego typu placówek.

Stan infrastruktury placówek oświatowych i ich potrzeby

W ostatnich 5 latach 81% placówek oświatowych skorzystało z dodatkowych środków (m.in. funduszy europejskich, środków z konkursów, grantów, darowizn etc.). Najrzadziej z dodatkowych środków korzystały przedszkola, ze względu na brak adekwatnych ofert wsparcia. Głównym źródłem dofinansowania działań był Program Regionalny Województwa Małopolskiego na lata 2014–2020, z którego skorzystały zwłaszcza szkoły zawodowe. Popularnym źródłem finansowania działań w edukacji są także inne programy współfinansowane przez Unię Europejską oraz środki z budżetu państwa niewchodzące w skład z subwencji oświatowej.

Pieniądze z tych źródeł, w zależności od rodzaju placówki, najczęściej wydawane były na zakup pomocy dydaktycznych i książek, poprawę infrastruktury budynku oraz zajęcia, wyjazdy i nagrody dla uczniów.

Około 70% dyrektorów szkół stwierdziło, że wydatki ponoszone w poszczególnych kategoriach były ukierunkowane na potrzeby uczniów z niepełnosprawnościami.

Tabela 1. Czy wydatki poniesione w wybranych kategoriach były także ukierunkowane na potrzeby uczniów z niepełnosprawnościami? (skala kolorów została zastosowana do poszczególnych kolumn)

tabela

Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników ankiety z dyrektorami placówek oświatowych.

Stopień innowacyjności w procesie kształcenia

W 88% badanych placówek zadeklarowano, że w ciągu ostatnich 3 lat podejmowano działania innowacyjne. Najwięcej przeczących odpowiedzi w tym zakresie udzielili przedstawiciele szkół zawodowych oraz liceów ogólnokształcących. Najpopularniejszymi formami innowacji były innowacje programowe (55%) i metodyczne (51%). Z kolei w zakresie dziedziny innowacji do najpopularniejszych należały innowacje: językowe (49%), czytelnicze (43%) oraz ekologiczno-przyrodnicze (40%).

Szkoły specjalne częściej realizowały innowacje artystyczne, sportowe oraz ekologiczno-przyrodnicze. Realizacja innowacji językowych, czytelniczych, jak również matematyczno-informatycznych była wskazywana w przypadku szkól specjalnych rzadziej w porównaniu do innych grup respondentów.

Głównymi efektami realizowanych przez placówki innowacji było poszerzenie wiedzy uczniów (89%) oraz odkrycie przez nich nowych zainteresowań (78%). Szkoły specjalne częściej niż inne placówki wskazywały również na osiągnięcie celu w postaci poprawy kondycji fizycznej uczniów.

Przygotowanie placówek do edukacji włączającej (inkluzyjnej)

Edukacja włączająca (inkluzyjna) stanowi obecnie jedno z podstawowych wyzwań w kontekście przeobrażeń systemu oświaty. Edukacja włączająca, nazywana także pedagogiką inkluzyjną, to koncepcja kształcenia dzieci niezależnie od ich stanu zdrowia, sprawności, możliwości intelektualnych etc. Ten punkt widzenia uwypukla podejście opierające się na dostosowywaniu kształcenia do indywidualnych potrzeb i możliwości każdego ucznia. W inkluzyjnym modelu edukacji to system oświaty zmienia swój tryb organizacji i działania w zależności od potrzeb ucznia, a nie na odwrót.

Jak wynika z badania, niemal 70% uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, powiązanymi głównie z niepełnosprawnościami, kształciło się w roku szkolnym 2019/2020 w placówkach ogólnodostępnych (dane SIO). Z kolei wyniki ankiety z dyrektorami szkół pokazują, że w niemal 80% ogólnodostępnych placówek w roku szkolnym 2020/2021 kształcili się uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Kolejną liczną grupę stanowią uczniowie posiadający opinię poradni psychologiczno-pedagogicznych dotyczącą specyficznych trudności w uczeniu się oraz szczególnie zdolni (71% placówek ogólnodostępnych z tym typem uczniów).

Dyrektorzy placówek dobrze ocenili przygotowanie kadry nauczycieli do pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Zdecydowanie najwyższą średnią ocen uzyskano w przypadku szkół specjalnych, jak również hybrydowych. Z kolei najniższych ocen dokonali dyrektorzy liceów ogólnokształcących oraz szkół zawodowych.

Placówki zatrudniają specjalistów do pracy z uczniami ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi. W odniesieniu do ogółu placówek najwięcej z nich zatrudnia logopedę (84%), pedagoga szkolnego (72%) oraz oligofrenopedagoga (69%), zajmującego się pedagogiką osób z niepełnosprawnością intelektualną.

Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi mogą korzystać z różnych form wsparcia oferowanych im w placówkach oświatowych. Dane z SIO dotyczące wszystkich specjalnych potrzeb edukacyjnych, wskazują, że w roku szkolnym 2019/2020 najliczniejszą grupą takich rodzajów pomocy były porady i konsultacje, z których skorzystało ponad 46 tys. dzieci. Na kolejnych miejscach uplasowały się zajęcia rozwijające uzdolnienia oraz dydaktyczno-wyrównawcze. Placówki udzielają też wsparcia rodzicom dzieci ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi.

Wykres 1. Jak ocenia Pan/Pani przygotowanie nauczycieli placówki do pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi?

wykres Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników ankiety z dyrektorami placówek oświatowych.

Wpływ pandemii COVID-19 na edukację

Większość, bo 59% dyrektorów szkół stwierdziła, że ich placówka doświadczyła istotnych trudności w funkcjonowaniu w czasie pandemii. Trudności te były rzadziej wskazywane przez przedszkola (46%) oraz licea ogólnokształcące (53%). Najważniejszymi problemami, z którymi musiały zmierzyć się placówki, był brak wystarczającej liczby sprzętu oraz właściwego oprogramowania do organizacji i prowadzenia nauki zdalnej. Jednocześnie w prawie 1/5 przypadków problemów tych nie udało się rozwiązać.

W 75% przedszkoli wskazano brak właściwego oprogramowania do prowadzenia nauki zdalnej. W 39% szkół zawodowych, w porównaniu do innych grup respondentów, duży problem stanowiło ustalanie planu zajęć. W odniesieniu do specyfiki placówki można zauważyć, że szkoły specjalne częściej doświadczały trudności związanych z dostępnością kadry nauczycielskiej. Dla 76% respondentów nauka w systemie zdalnym bądź hybrydowym miała negatywny wpływ na efektywność pracy większości uczniów. Najwięcej odpowiedzi „nie miała wpływu” udzielili przedstawiciele przedszkoli (49%) oraz szkół specjalnych (31%).

Więcej informacji, danych i wniosków w opracowaniu: Analiza w obszarze edukacji na potrzeby Programu Regionalnego Fundusze Europejskie dla Małopolski na lata 2021-2027