Opracowanie stanowi raport cząstkowy z badania Ruch migracyjny w Małopolsce. Celem całego badania jest diagnoza zjawiska migracji zarobkowych na terenie Małopolski, zarówno z perspektywy osób wyjeżdżających, jak i przyjeżdżających do pracy w województwie oraz migrantów powrotnych w latach 2004–2016.

Niniejszy raport dotyczy zatrudniania cudzoziemców, w związku z tym porusza wiele problematycznych kwestii związanych z obecnością obcokrajowców na rynku pracy. W miarę dostępnych danych pokazuje: skalę zjawiska, warunki pracy imigrantów, w tym zatrudnienie w szarej strefie, czynniki przyciągające do pracy w województwie.

Raport opiera się na danych administracyjnych, udostępnionych przez krajowe i regionalne instytucje (m.in. Urząd Wojewódzki w Krakowie, Okręgowy Inspektorat Pracy w Krakowie, Komendę Główną Straży Granicznej, Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie) oraz danych zebranych w badaniu jakościowym, przeprowadzonym na potrzeby niniejszej analizy. Badaniem jakościowym objęto zarówno samych imigrantów, jak i pracodawców zatrudniających cudzoziemców. Ponadto, swoją wiedzą na temat sytuacji obcokrajowców na rynku pracy podzielili się pracownicy powiatowych urzędów pracy oraz agencji zatrudnienia. Całość zebranych danych umożliwia dokonanie pełnego wglądu w obraz procesu imigracji, jaki ma miejsce w województwie – zagadnienia, które coraz bardziej zyskuje na znaczeniu.

Jak wynika z analizy dostępnych danych, od wielu lat obcokrajowcy nie tylko są obecni na rynku pracy w Małopolsce, ale również stanowią jego istotną część. Wykonują wszelkiego rodzaju prace, od prostych, po specjalistyczne i menedżerskie. Jeżeli dominujące trendy napływu utrzymają się (na co wskazują dane i respondenci), imigrantów w województwie będzie systematycznie przybywało.

Zapraszamy do zapoznania się z raportem!

Ruch migracyjny w Małopolsce – migracje wewnętrzne to kolejna analiza powstała w ramach badania Ruch migracyjny w Małopolsce. Celem badania była diagnoza zjawiska migracji zarobkowych w Małopolsce, zarówno z perspektywy osób wyjeżdżających, jak i przyjeżdżających do pracy w województwie oraz migrantów powrotnych w latach 2004–2016.

Raport poświęcony jest migracjom wewnętrznym Polaków, zmieniających miejsce zamieszkania w związku z podjęciem pracy w innym województwie. Taka zmiana rodzi konsekwencji w skali mikro (wpływa na życie migranta i jego rodziny) oraz makro (oddziałuje na sytuację w regionach: z tego, którego wyjeżdża migrant i tego, do którego przyjeżdża). W opracowaniu podjęto się analizy obu perspektyw.

W raporcie przedstawiono skalę napływu i odpływu ludności do/z Małopolski oraz główne kierunki migracji wewnętrznych. Opisano sytuacje kilkudziesięciu migrantów przed podjęciem decyzji o przeprowadzce, motywach, które wpłynęły na decyzję o zmianie miejsca zamieszkania, warunkach pracy po osiedleniu w nowym miejscu, zadowolenia z aktualnej sytuacji oraz planach dalszego rozwoju kariery zawodowej, w tym dalszych przemieszczeń. Dodatkowo raport uwzględnia informacje na temat wybranych inicjatyw wspierających mobilność przestrzenną.

W badaniu dokonano analizy danych zastanych (dane z GUS, powiatowych urzędów pracy, z badania Barometr zawodów), kwerendy literatury przedmiotu (opracowania ogólnopolskie dotyczące migracji poakcesyjnych, różnych aspektów migracji zarobkowych oraz regionalne). W badaniu zastosowano również technikę jakościowego wywiadu pogłębionego, realizowanego bezpośrednio (IDI) lub telefonicznie czy za pomocą komunikatorów internetowych (ITI). Badaniem objęto 20 migrantów odpływowych i 21 napływowych.

„Badanie losów absolwentów szkół zawodowych” jest cykliczne i realizowane jest od 2011 roku. Jego celem jest diagnoza sytuacji absolwentów małopolskich szkół zawodowych po roku od ukończenia przez nich szkoły. Badanie jest prowadzone we współpracy ze wszystkimi szkołami zawodowymi z regionu.

Raport z badania pokazuje, co młodzież robiła po roku od skończenia nauki w technikach, zasadniczych szkołach zawodowych i szkołach policealnych. Czy młodzież nadal uczyła się, czy pracowała? Jeśli pracuje, to jak długo poszukiwała pracy, w jaki sposób szukała pracy i które metody najczęściej przyniosły sukces? Zebrane informacje pozwalają na monitoring wskaźników rynkowo-edukacyjnego sukcesu młodzieży na poziomie regionu, powiatów oraz poszczególnych szkół.

Najnowsza edycja badania (z 2016 r.) objęła 5 tys. uczniów, którzy ukończyli edukację w 2015. Wyniki badania wskazują, że udział osób, które pomyślnie kontynuują karierę edukacyjno-zawodową jest większy niż w poprzednich latach. Przyczyniła się do tego zarówno dobra sytuacja na rynku pracy, jak i objęcie młodzieży wsparciem w ramach różnych programów pomocowych. Znaczna poprawa sytuacji dostrzegana jest również w takich obszarach jak: czas znalezienia pracy, warunki finansowe proponowane młodym ludziom przez pracodawców, czy forma zatrudnienia w firmach.

Zapraszamy do zapoznania się z raportem i jego streszczeniem.

Ruch migracyjny w Małopolsce – migranci powrotni to kolejny raport powstały w ramach badania Ruch migracyjny w Małopolsce, którego celem była diagnoza zjawiska migracji zarobkowych na terenie województwa, zarówno z perspektywy osób wyjeżdżających, jak i przyjeżdżających do pracy w regionie oraz migrantów powrotnych w latach 2004–2016. W raporcie Ruch migracyjny w Małopolsce – migranci powrotni skoncentrowano się na migracjach powrotnych do województwa małopolskiego. Podjęto w nim próbę charakterystyki powrotów do Małopolski pod kątem ich przyczyn, trwałości, a także związanych z nimi wyzwań i szans.

Badanie opierało się na analizie danych zastanych, kwerendzie literatury przedmiotu oraz badaniu jakościowym zrealizowanym wśród uczestników migracji zagranicznych i ekspertów. W ramach badania pozyskano i poddano analizie dane zastane z wielu źródeł, dotyczące różnych, często wąskich grup migrantów lub potencjalnych migrantów, odnoszące się do wybranych aspektów migracji, gromadzone do różnych celów i według różnych metodologii.

Etap badania jakościowego obejmował indywidualne wywiady pogłębione (IDI) z 26 migrantami powrotnymi oraz wywiady eksperckie z pracownikami agencji zatrudnienia, powiatowych urzędów pracy oraz uczelni (po 5 wywiadów w każdej grupie).

Zachęcamy do zapoznania się ze streszczeniem raportu.

Ruch migracyjny w Małopolsce – emigracja to jeden z raportów z badania Ruch migracyjny w Małopolsce, którego celem było zdiagnozowanie zjawiska migracji zarobkowych, zarówno z perspektywy osób wyjeżdżających, jak i przyjeżdżających do pracy w województwie oraz migrantów powrotnych w latach 2004–2016. W raporcie poświęconym emigracji skoncentrowano się na analizie emigracji z województwa małopolskiego. Zaprezentowano w nim szeroki kontekst oraz charakterystykę emigracji zarobkowej z Małopolski, a zatem wyjazdów związanych z poszukiwaniem i podejmowaniem pracy zarobkowej za granicą.

Badanie opierało się na analizie danych zastanych, kwerendzie literatury przedmiotu oraz badaniu jakościowym zrealizowanym wśród uczestników migracji zagranicznych i ekspertów. W ramach badania pozyskano i poddano analizie dane zastane z wielu źródeł, dotyczące różnych, często wąskich grup migrantów lub potencjalnych migrantów, odnoszące się do wybranych aspektów migracji i gromadzone do różnych celów i według różnych metodologii.

Etap badania jakościowego obejmował indywidualne wywiady pogłębione (IDI) z 22 emigrantami zarobkowymi z Małopolski oraz wywiady eksperckie z pracownikami agencji zatrudnienia, powiatowych urzędów pracy oraz uczelni (po 5 wywiadów w każdej grupie).

Zapraszamy również do zapoznania się ze streszczeniem raportu.

Zapraszamy do zapoznania się z infografiką do raportu pn. „Badanie opinii mieszkańców Małopolski 2016. 5. edycja”.

Piąte badanie opinii mieszkańców Małopolski zostało przeprowadzone w celu uzyskania informacji na temat postrzegania działań samorządu województwa w kontekście społecznym i gospodarczym. Jego wyniki służą ocenie prowadzonych polityk publicznych, a także zidentyfikowaniu punktowych obszarów niezbędnej interwencji polityki regionalnej.

„Badanie opinii mieszkańców Małopolski” objęło szeroki zakres zagadnień, m.in.:
1. związki z innymi województwami, w tym w szczególności więzi z województwem śląskim i jego mieszkańcami;
2.
skojarzenia z województwem śląskim; jakość powietrza (ogólna wiedza, opinie dotyczące działań podejmowanych przez decydentów lokalnych,
3. postawy społeczeństwa w obszarze jakości powietrza);
4.
aktywność fizyczna (postawa Małopolan wobec aktywności fizycznej i sportu).

Więcej na temat badania oraz raport z badania.

Piąte badanie opinii mieszkańców Małopolski zostało przeprowadzone w celu uzyskania informacji na temat postrzegania działań samorządu województwa w kontekście społecznym i gospodarczym. Jego wyniki służą ocenie prowadzonych polityk publicznych, a także zidentyfikowaniu punktowych obszarów niezbędnej interwencji polityki regionalnej.
„Badanie opinii mieszkańców Małopolski” objęło szeroki zakres zagadnień, m.in.:
1. związki z innymi województwami, w tym w szczególności więzi z województwem śląskim i jego mieszkańcami;
2. skojarzenia z województwem śląskim;
3. jakość powietrza (ogólna wiedza, opinie dotyczące działań podejmowanych przez decydentów lokalnych, postawy społeczeństwa w obszarze jakości powietrza);
4. aktywność fizyczna (postawa Małopolan wobec aktywności fizycznej i sportu).

ZWIĄZKI Z INNYMI POLSKIMI REGIONAMI

Związek przynajmniej z jednym województwem i jego mieszkańcami odczuwa 35,9% Małopolan. Najczęściej wskazywany był związek z województwem śląskim, zdecydowanie mniej wskazań było na województwo podkarpackie. Wymieniane były głównie więzi rodzinne.

Z województwem śląskim kojarzy się Małopolanom „przemysł, kopalnie i huty”, „górnik, górnictwo, ciężka praca” oraz „dobrze funkcjonująca gospodarka, rozwój, innowacje”.

JAKOŚĆ POWIETRZA W MAŁOPOLSCE

Prawie 40% Małopolan określa stopień zanieczyszczenia powietrza w swojej miejscowości jako „bardzo duży”, 32,6% – jako „średni”, a 19,3% – jako „niski”. O tym, że nie ma zanieczyszczeń w miejscowości zamieszkania mówi 6,9% badanych.

Małopolanie są przekonani, że to „opalanie złej jakości paliwami” jest główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza. Prawie równie często wybierany był „transport samochodowy”. W mniejszym odsetku – „przemysł” i „opalanie śmieciami”.

Według mieszkańców województwa władze gminy/miasta powinny podejmować działania mające na celu zmniejszenie poziomu zanieczyszczenia powietrza (jest to bardzo istotne” lub „istotne” dla 89,9% mieszkańców regionu).

38,5% Małopolan nie spotkało się z sytuacją, aby ktoś palił śmieciami w gospodarstwie domowym w ich miejscowości zamieszkania, jednak co czwarty badany „często” spotyka się z taką sytuacją, a jedna trzecia wskazała, że słyszała o takich przypadkach, ale są one rzadkie.

Zdecydowana większość mieszkańców regionu (85,3%) uważa, że w sprzedaży powinien być tylko „dobrej jakości” węgiel (posiadający wysoką kaloryczność, a przez to wysoką wartość opałową, pozostawiający stosunkowo niewielką ilość popiołu, wydajny w spalaniu i emitujący do atmosfery mniej trujących substancji).

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA MAŁOPOLAN

Jeden na trzech mieszkańców regionu podejmuje aktywność fizyczną (rozumianą jako aktywność ukierunkowaną m.in. na poprawienie stanu zdrowia, kondycji itd., niezwiązaną z wykonywaniem prac domowych czy zawodowych i zaplanowaną w czasie) 3 razy w tygodniu bądź częściej. Kolejna trzecia część Małopolan robi to jeden do dwóch razy w tygodniu. Rzadziej taką aktywność, 1-3 razy w miesiącu, podejmuje co siódmy mieszkaniec województwa.

Najpopularniejszymi aktywnościami fizycznymi podejmowanymi przez Małopolan są jazda na rowerze i turystyka piesza.

Mieszkańcy regionu uważają, że w kwestii obiektów sportowo-rekreacyjnych na terenie ich gminy w największym stopniu brakuje ścieżek rowerowych i pływalni.

Badanie przeprowadzono na 3000 mieszkańcach Małopolski.

Zapraszamy również do zapoznania się ze streszczeniami raportu w języku polskim i angielskim.

W opracowaniu dokonano analizy danych podatkowych zawierających informacje o dochodach oraz pobranych zaliczkach podatników zamieszkałych w Małopolsce i na Śląsku, składanych przez płatników na formularzach PIT-11 oraz PIT-40 w przypadku płatników z Małopolski. Dane dotyczą podatników uzyskujących przychody tytułem zatrudnienia u płatnika mającego siedzibę na terenie drugiego województwa w 2015 roku.

Analiza pokazuje, że w skali obydwu województw są rejony silnego wpływu płatników z sąsiedniego województwa na regionalny rynek pracy. W przypadku Małopolski, szczególnie silne oddziaływanie płatników ze Śląska obserwowane jest w zachodniej części województwa, tj. w gminach powiatów: oświęcimskiego, chrzanowskiego, olkuskiego i wadowickiego, w Krakowie oraz w okolicach Nowego Sącza. Z kolei w województwie śląskim wpływ płatników z Małopolski widoczny jest w aglomeracji śląskiej (Katowice, Sosnowiec, Tychy, Zabrze i in.), Bielsku-Białej, Częstochowie i Rybniku.

Wyższe koszty tytułem dojazdów do pracy poza miejscowość zamieszkania wykazało 41,6% podatników z Małopolski zatrudnionych u płatników ze Śląska, i 30,2% podatników ze Śląska zatrudnionych u płatników z Małopolski.

Na 19 sekcji PKD 2007 w 11 odnotowano przewagę liczbową podatników zatrudnionych u płatników mających siedzibę na terenie województwa śląskiego. Przewagę tę można zauważyć w sekcji B „Górnictwo i wydobywanie” oraz sekcji C „Przetwórstwo przemysłowe”. Z kolei Małopolska wykazuje przewagę w zakresie liczby wydanych informacji PIT-11 w przypadku sekcji M „Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna”.

W opracowaniu oszacowano również wielość dojazdów do pracy pomiędzy województwami śląskim i małopolskim. Pod uwagę wzięto możliwość dojazdu w przeciągu jednej godziny. Dla potrzeb analizy wybrano powiaty nadgraniczne lub leżące w bezpośredniej bliskości granicy, mogące generować ruch dojazdowy do pracy ze strony sąsiedniego województwa. Przy tak wyodrębnionych obszarach realnego oddziaływania przyjęto, że z Małopolski na Śląsk dojeżdża do pracy ok. 26,8 tys. podatników, tj. 70,4% wszystkich podatników zatrudnionych u płatników mających siedzibę na terenie wybranych powiatów województwa śląskiego. Natomiast ruch w drugą stronę jest zdecydowanie mniejszy, ograniczając się do ok. 3,2 tys. podatników, czyli 66,8% omawianego zbioru.

W odniesieniu do całego zbioru w „strefie nadgranicznej” województwa śląskiego mieszka 9,8% podatników zatrudnionych u małopolskich płatników, po stronie województwa małopolskiego – 48,3% podatników zatrudnionych u śląskich płatników. W przypadku dojazdów do pracy dysproporcja jest równie duża. Tak duża różnica oznacza, iż tereny zachodnich powiatów Małopolski są bardzo silnie związane gospodarczo z województwem śląskim.

Idea analizy oddziaływania ośrodków akademickich województwa małopolskiego zrodziła się na podstawie badania „Siła i zasięg oddziaływania ośrodków akademickich województwa śląskiego”, zrealizowanego przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego w 2015 roku. W wyniku dyskusji przedstawicieli województw małopolskiego, śląskiego i podkarpackiego powstała koncepcja wspólnego badania trzech województw, pozwalającego na analizę potencjału i oddziaływania szkół wyższych nie tylko każdego województwa z osobna, ale wzajemnych powiązań na tym polu pomiędzy województwami.

Małopolska, z racji umiejscowienia na jej terenie licznych szkół wyższych, z tego wielu o najwyższej renomie w kraju w poszczególnych kategoriach, aspiruje do roli ośrodka akademickiego o znaczeniu krajowym i międzynarodowym. W niniejszym opracowaniu starano się odpowiedzieć, na ile ta teza znajduje pokrycie w rzeczywistości.

Celem badania było zdiagnozowanie siły i zakresu oddziaływania uczelni zlokalizowanych w województwie małopolskim w skali:
• wojewódzkiej, poprzez delimitacje obszaru województwa ze względu na korzystanie z usług edukacyjnych szkolnictwa wyższego przygotowanych przez uczelnie znajdujące się w Małopolsce. Dodatkowymi elementami podlegającymi analizie były tryb i rodzaj studiów;
• krajowej, poprzez wskazanie kierunków, rozumianych jako lokalizacja miejsca zamieszkania, i liczby pozyskiwanych studentów;
• ponadnarodowej, wskazującej kraje najbardziej zaangażowane w kształcenie swoich obywateli na uczelniach małopolskich.

Badanie polegało na pozyskaniu zbiorów danych nieidentyfikowalnych dotyczących wszystkich studentów bezpośrednio z wyższych uczelni mających siedzibę na terenie Małopolski, w zakresie:
• kodu pocztowego stałego miejsca zamieszkania;
• nazwy miejscowości;
• trybu studiów (stacjonarny i niestacjonarny);
• rodzaju studiów (I, II, III stopnia oraz jednorodne studia magisterskie);
• miejsca studiów (lokalizacji wydziału);
• wg stanu na początek 2016 roku.

Poszczególne rekordy z otrzymanych baz danych zostały uzupełnione o gminę, powiat i województwo przy pomocy powiązania z bazą kodów pocztowych prowadzoną przez Pocztę Polską. Studenci zagraniczni zostali wyłączeni do osobnego zbioru. Spośród 31 uczelni mających siedzibę w Małopolsce informacje przesłały 22, w tym wszystkie uczelnie publiczne, a w szczególności wszystkie uniwersytety i uczelnie techniczne. Natomiast spośród 8 szkół wyższych z terenu innych województw, mających 12 wydziałów zamiejscowych zlokalizowanych w Małopolsce, odpowiedziała tylko jedna, mająca jeden wydział zamiejscowy. Dlatego informacje dotyczące przestrzennej oferty edukacyjnej w zakresie szkolnictwa wyższego są niepełne. Pomimo znacznego odsetka braku odpowiedzi otrzymano informacje o ponad 182 tysiącach studentów krajowych studiujących na małopolskich uczelniach, co pozwala na prezentację dosyć precyzyjnych wyników w zakresie struktur poszczególnych zjawisk w skali województwa.

Zapraszamy również do zapoznania się ze streszczeniami raportu w wersji polskiej i angielskiej.

Raport „Małopolskie Obserwatorium Polityki Rozwoju” jest corocznym opracowaniem, w którym analizie została poddana realizacja projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej w ramach Polityki Spójności oraz Wspólnej Polityki Rolnej w województwie małopolskim przez beneficjentów mających siedzibę w Małopolsce. Obecny, 12. raport, poświęcony jest głównie zamknięciu perspektywy finansowej 2007–2013.

Raport w części dotyczącej funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności okresu programowania 2007–2013 jest opracowany na podstawie danych z Krajowego Systemu KSI SIMIK 07–13, gromadzącego i przetwarzającego dane dotyczące programów operacyjnych współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, w zakresie i formacie wymaganym przez Komisję Europejską oraz wspierającego bieżący proces zarządzania i monitorowania w zakresie programów współfinansowanych z funduszy strukturalnych (Europejski Fundusz Społeczny i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego) i Funduszu Spójności, według stanu na 30 czerwca 2016 r.

Informacje odnoszące się do funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności na okres programowania 2014–2020 opracowane są na podstawie raportów przygotowywanych przez Instytucję Koordynującą Umowę Partnerstwa z danych gromadzonych w Centralnym Systemie Teleinformatycznym SL2014.

Dane dotyczące wsparcia przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) pozyskano ze strony internetowej Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa oraz bazy projektów zarządzanych przez Województwo Małopolskie, prowadzonej przez Departament Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Wielkość dofinansowania w ramach pierwszego filaru (dopłaty bezpośrednie) przedstawiona została również za okres 2004–2015.

Zapraszamy do lektury.

Streszczenie 12. Raportu rocznego w wersji polskiej i angielskiej